Influencers zeggen het, dus dan moet het waar zijn. EW‘s wetenschapsredacteur Laurien Onderwater duikt goedgemutst in de wonderlijke wereld van online gezondheidshypes en scheidt het kaf van het koren. Deze week: je kunt je problemen wegkloppen met je vingers.
‘Echte verandering begint in het zenuwstelsel. Wanneer je op acupressuurpunten tikt terwijl je gerichte affirmaties gebruikt, stuur je kalmerende signalen naar de hersenen, en de wetenschap bevestigt dit!’
Yes! Eindelijk bevestigt de wetenschap een keer een snelle en simpele gezondheidstruc, in plaats van hem onderuit te halen. Tenminste, als we het YouTube-kanaal The Tapping Solution moeten geloven, gerund door twee broers en een zus.
En wat houdt die truc dan wel in? Nou, door met je vingers op specifieke punten op lichaam en gezicht te tikken kun je allerlei problemen laten verdwijnen. Denk aan een gestrest gevoel, emotionele blokkades, angststoornissen, slecht slapen, oorsuizen én geldproblemen.
De techniek heet Emotional Freedom Technique (EFT), ook wel tapping genoemd. Dat kloppen met de vingers gebeurt niet op willekeurige plekken, maar op zogeheten meridiaanpunten: locaties op de hoofdenergiebanen in het lichaam (meridianen). Die meridianen komen uit de traditionele Chinese geneeskunde.
Op YouTube, TikTok en Instagram staan tal van filmpjes waarin wordt uitgelegd hoe je zelf EFT kunt toepassen en op welke punten je moet kloppen. Je begint bijvoorbeeld met tappen op het vlezige buitenste gedeelte van je handpalmen. Dit heet het karate-slagpunt.
Vervolgens werk je nog acht andere punten af, eindigend met jezelf klopjes geven boven op je hoofd. Terwijl je dit doet, richt je je gedachten op een emotioneel probleem of stressvolle gedachte.
Klinkt zweverig? Nee hoor, de wetenschap bevestigt dit!
De claim: met tapping verdwijnen je problemen als sneeuw voor de zon
De ‘wetenschap’ waarnaar YouTube-kanaal The Tapping Solution verwijst, is een paper uit 2020 gepubliceerd in het tijdschrift Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy.
In dat onderzoek werden de cortisolspiegels (het ‘stresshormoon’) gemeten in het speeksel van 53 deelnemers, verdeeld over drie groepen: groep 1 kreeg behandeling met de tapping-techniek, groep 2 kreeg psycho-educatie (een behandelvorm waarbij een psycholoog je voorlichting en advies geeft met betrekking tot je psychische klachten), groep 3 vormde de controlegroep en moest enkel rust houden.
Elke groep onderging een uur de behandeling. Het cortisolgehalte in het speeksel werd zowel ervoor als erna gemeten.
Bij de tapping-groep daalde het cortisolgehalte met 43 procent, terwijl bij de psycho-educatiegroep een daling van 19 procent werd waargenomen. Bij de rustgroep maten de onderzoekers een lichte stijging van 2 procent.
Een daling van het cortisolgehalte met 43 procent? Dat is veelbelovend!
De werkelijkheid: tapping werkt hooguit ontspannend
Maar als je dieper duikt in dit paper over de kloppende techniek, blijkt er juist vrij weinig van te kloppen.
Aan de studie namen slechts 53 proefpersonen deel, dat betekent dat er in elk van de drie groepen minder dan twintig mensen zaten. Dat is vrij klein om stevige conclusies te kunnen trekken.
Daarnaast werd het cortisolgehalte voor en direct na het uurtje behandeling gemeten, dat is nog geen bewijs dat er sprake is van een langdurig effect.
Bovendien varieert het cortisolniveau gedurende de dag. ’s Ochtends is er sprake van een piek en naarmate de dag vordert, neemt het geleidelijk af. Dat betekent dat de cortisolwaarden afhankelijk zijn van het meetmoment op de dag.
Tot slot wordt een groot deel van het onderzoek naar EFT gedaan door een vrij kleine groep wetenschappers die vaak met elkaar samenwerken en al positief staan tegenover de methode. Neem de eerste auteur van het wetenschappelijke artikel: psycholoog en onderzoeker Peta Stapleton van de Australische Bond Universiteit.
In deze rubriek ‘Gezond verstand’ neemt wetenschapsredacteur Laurien Onderwater gezondheidsclaims onder de loep. Onderwater studeerde biomedische wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar ze haar master behaalde in immunologie en wetenschapscommunicatie.
Een snelle zoektocht wijst uit dat Stapleton vanuit de universiteit geregeld over de tapping-techniek schrijft. Een snelle zoektocht wijst óók uit dat Stapleton naast onderzoeker praktiserend tapping-therapeut is die op haar eigen website trainingen en workshops aanbiedt.
Dat geldt ook voor Dawson Church, eveneens onderzoeker aan de Bond Universiteit, die niet heeft bijgedragen aan dit artikel maar wel aan veel andere publicaties over EFT.
Hoe onafhankelijk kun je dan als onderzoeker te werk gaan? Publicatiebias ligt immers op de loer. De kans is groot dat in de tapping-groep sprake was van het placebo-effect dat nog eens werd aangedikt door de onderzoekers, die natuurlijk het meest enthousiast over deze groep waren.
Voor de Emotional Freedom Technique bestaat dan ook geen sterk wetenschappelijk bewijs. Maar goed, echt kwaad doe je jezelf (of iemand anders) er niet mee.
En wat wel kan, is dat het effect vooral komt door ontspanning, afleiding en het bewust stilstaan bij je gevoelens. Maar dat zijn elementen die ook in reguliere therapieën voorkomen die wél door de wetenschap worden ondersteund.
Oordeel van uw wetenschapsredacteur over Emotional Freedom Technique:
Met je vingers op je huid kloppen, kan ontspannend werken, maar je problemen gaan helaas nergens heen.