President Donald Trump dreigt tegenover Iran in dezelfde val te lopen als Barack Obama. Militair overwicht blijkt weinig waard als Teheran de onderhandelingstafel kaapt, schrijft Afshin Ellian.
Wordt de Trumpdeal met Iran een Obamadeal 2.0? Deze brandende vraag houdt iedereen bezig. Na de wapenstilstand met Iran startte president Trump onderhandelingen met het gehavende Iraanse regime. In militair opzicht heeft Teheran niets gewonnen.
De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) werd vernederd door de vernietiging van zijn zeemacht en vele raketinstallaties, en bombardementen op kazernes en inlichtingendiensten. IRGC verloor een flink aantal van zijn ervaren commandanten.
Toch beweren ze dat ze hebben gewonnen, terwijl ze op het slagveld niks hebben gewonnen. Wel hebben ze de economische oorlog gewonnen.
Al ruim vier decennia waarschuwt IRGC: als de Verenigde Staten het regime aanvallen, dan zal de Garde de hele Golfregio de oorlog verklaren en de Straat van Hormuz afsluiten.
De Straat van Hormuz als economisch wapen
Het eerste doel is niet echt gerealiseerd. IRGC heeft met het afvuren van drones en raketten op de Golfstaten en Saoedi-Arabië wel een ander doel bereikt: onnodige intensivering van vijandschap van de Golfstaten jegens het ayatollah-regime. De Straat van Hormuz is geen fort dat men naar believen kan afsluiten. Toch kan het wel worden afgesloten door zeemijnen, en drones.
Daarmee is dat strategische doorgang niet meer bevaarbaar. De verzekeringsmaatschappijen zijn dan niet bereid om de schepen te verzekeren. Daarmee startte Teheran een serieuze vorm van economische oorlogvoering. De gevolgen daarvan zijn wereldwijd voelbaar. Wisten de Verenigde Staten dat niet?
Amerikaanse militairen wisten heel goed dat Iran in staat is om de Straat van Hormuz af te sluiten. Ze waren zelfs in de voorbije decennia getuige van de Iraanse oefeningen met scenario’s voor het afsluiten van de Straat van Hormuz.
Waarom greep Trump niet in bij de Straat van Hormuz?
Natuurlijk rijst hier de vraag of de militairen dit aan president Trump hebben gemeld. Ik kan me niet voorstellen dat de top van de Amerikaanse strijdkrachten bij het voorbereiden van oorlogsscenario’s de risico’s niet aan de president hebben willen melden. Dat moeten ze dan ook wel gedaan hebben, want Trump wist van het Hormuz-scenario van IRGC. Waarom heeft hij daarop dan niet geanticipeerd?
Als de Verenigde Staten de Straat van Hormuz wilden openhouden, zou het Amerikaans leger een belangrijk deel van de Iraanse kust en een aantal eilanden hebben moeten bezetten. In de eerste weken van de oorlog zou dan in het zuiden van Iran hevig worden gevochten om de Straat van Hormuz.
De slag om de Straat van Hormuz zou het lot van de oorlog bepalen. En wanneer de Verenigde Staten strategische eilanden en havens aan de Perzische Golf hadden kunnen bezetten, dan was het zelfs niet nodig geweest om de rest van Iran te bezetten. De verbinding van IRGC met de Perzische Golf zou daarmee worden afgesloten.
Regimeverandering in Iran bleef uit
Betekent dat het einde van de IRGC-dreiging? De Golfstaten zouden immers nooit een dreiging vormen voor de Verenigde Staten in de Perzische Golf. De meeste Iraanse hooggeplaatste dissidenten gingen ervan uit dat al in week twee van de oorlog de slag om Hormuz zou beginnen. Dat gebeurde niet. President Trump gaf geen toestemming voor dit scenario. Waarom? We weten niet precies, en daarom moeten we gissen.
President Trump is niet bereid om de Amerikaanse militairen te laten sterven in een internationaal slagveld. Daarom was hij ook niet bereid om grondtroepen in te zetten. Voor het openhouden van de Straat van Hormuz – en dus de bezetting van een beperkt aantal eilanden en havens – moesten de grondtroepen worden ingezet. Hij durfde dit risico niet te nemen. Had hij dat gedaan, dan was nu niet alleen de oorlog voorbij, maar was waarschijnlijk ook het Iraanse regime gevallen.
De Iraanse burgers verbazen zich nog steeds waarom Trump het Iraanse regime niet daadwerkelijk in het nauw heeft gedreven, waardoor het regime in actie kon komen. In de eerste twee weken van de oorlog heeft Israël het wel geprobeerd. En Europa? Waarschijnlijk dacht Trump dat de economische schade aan Europa en de rest van de wereld hen aan de zijde van de Verenigde Staten zouden bewegen. Dat gebeurde ook niet.
De oorlog verschuift van Iran naar de Straat van Hormuz
Toen de Amerikaanse beurs begon te lijden, neigde Trump tot capituleren. Met het afsluiten van de Straat van Hormuz veranderde IRGC de onderhandelingsthema’s: van nucleair project, bereik van ballistische raketten en steun aan proxies, naar de opening van de Straat van Hormuz. Teheran anticipeerde op angsten en besluiteloosheid van het Witte Huis.
De oorlog tegen het ayatollah-regime veranderde van karakter. Het gaat niet langer om het regime in Teheran, maar om de opening van de Straat van Hormuz.
De eerste fase van de oorlog is voor de Verenigde Staten rampzalig verlopen: geen regimeverandering of de capitulatie van IRGC.
Het Iraanse regime heeft flinke schade opgelopen, maar het regime is er nog steeds. En dat wordt voor nu nog als een Iraanse overwinning beschouwd.
Een deal met het ayatollah-regime?
De oorlog is nog niet voorbij. Er komt wellicht een nieuwe fase waarin de Verenigde Staten zonder aarzeling daadkrachtig gaan optreden. Trump heeft daarvoor de middelen en strategieën. Men voert oorlog om te winnen en de vrede te stichten. Nu is er geen winnaar, en er is ook geen vrede.
De opperste leider Mojtaba Khamenei legde de nadruk op de vernietiging van Israël en de strijd tegen de Verenigde Staten.
Een deal met de ayatollahs begint en eindigt met de dood aan de Verenigde Staten en Israël. Oftewel: er valt geen deal met ze te sluiten, en er valt ook geen vrede te stichten zonder een omverwerping van het ayatollah-regime. Dat weet ook president Trump. Het is nu aan hem om de juiste keuze te maken.