Leo Kwarten

Een dagje Nablus tijdens de ramadan

18 mei 2021

Is niet drinken tijdens de ramadan wel gezond? Arabist Leo Kwarten had zo zijn bedenkingen tijdens een bezoek aan de Palestijnse stad Nablus, waar hij een bezoek bracht aan de rijkste Palestijn ter wereld.

Het is ramadan, en o wat moet ik plassen. De causaliteit van een en ander wordt pijnlijk duidelijk als ik merk dat de wc’s op de Najah Universiteit in Nablus op slot zijn. De universiteit is een bolwerk van het streng islamitische Hamas. Natuurlijk vast iedereen vandaag, zeker hier. Maar een scherpslijper vond het blijkbaar toch nodig om te voorkomen dat studenten in een moment van zwakte misschien stiekem kraanwater zouden gaan drinken. En trouwens als je niet drinkt, dan hoef je ook niet te plassen. Toch?

Leo Kwarten (1957) is arabist en antropoloog. Als zelfstandig gevestigd adviseur werkt hij voor bedrijven die opereren in het Midden-Oosten. Daarnaast publiceert hij over politiek en religie in de regio.

Ik drink wel tijdens ramadan. Zeker sinds die ik een niersteenaanval kreeg tijdens een reis door het West-Afrikaanse land Benin – dom, te weinig gedronken – maar geen taxichauffeur me naar het ziekenhuis wilde brengen omdat ze dachten dat een kwade geest bezit van me had genomen. Dus drink ik stiekem. Dat is minder confronterend jegens de moslims die ik hier vandaag ga ontmoeten. In Ramallah had ik nog wel een tentje gekend waar je je achter gesloten luiken tussen de zondaars kunt laven tijdens de ramadan.

Maar ja, dit is Nablus.

Marteling met Pavarotti

Op de universiteit ontmoet ik Mahmoud, een van de Hamas-leiders op de Westelijke Jordaanoever. Hij is een in Italië opgeleide arts. Ik vraag hem naar zijn verblijf in de Israëlische gevangenis waaruit hij onlangs is vrijgelaten.

‘Uiteraard werd ik gemarteld,’ zegt Mahmoud, opmerkelijk relaxed. ‘Dat doen ze met iedereen.’ Hij werd 40 uur lang op een stoel vastgebonden, terwijl Pavarotti uit een luidspreker naast hem knalde. Daarna mocht hij 2 uur slapen op een matras in de hoek, en dan weer terug op de stoel.

‘Toevallig ben ik dol op Pavarotti,’ lacht Mahmoud. ‘Hij herinnert me aan mijn studietijd in Italië. Nessun dorma! Tu pure, oh Principessa!’ De foltering duurde, met tussenpozen, 46 dagen. Ik vraag hem hoe hij contact hield met de buitenwereld. ‘Mobieltjes,’ zegt Mahmoud. ‘De Israëliers zijn zo stom geweest om veel Russen aan te nemen als cipier. De meeste zijn niet Joods. We kochten ze om. Ook zit je vaak op transport met gewone Israëlische criminelen. We gaven ze sigaretten om brieven naar buiten te smokkelen.’

‘Sorry,’ zegt Mahmoud. ‘Ik kan je niets te drinken aanbieden.’ Een mooie opstap voor mijn volgende vraag: ‘Dottore, is het nu wel zo gezond om overdag niet te drinken tijdens ramadan?’ Het menselijk lichaam bevat genoeg vocht om een dagje zonder te kunnen, is zijn antwoord. Maar als ik weer buiten sta en de hitte als een bakstenen muur op me valt, zie ik mezelf ineens weer in Benin, springend als een vlo, en die taxichauffeur met zijn afwerende gebaren. Ik duik tussen twee vuilcontainers en drink ongezien mijn flesje leeg.

De rijkste Palestijn ter wereld

Mijn volgende afspraak woont op de top van de heilige berg Gerizim, even buiten Nablus. Hij heet Munib Al-Masri (1934), alias ‘de hertog van Nablus’. Hij is de rijkste Palestijn ter wereld. Zijn vermogen wordt geschat op 5 miljard dollar. Terwijl mijn taxi zich kreunend door een naaldbos naar boven werkt, wordt de lucht om ons heen iets koeler. Een ideale omgeving om even te stoppen om… Ai, een Israëlische controlepost. Na een paar vragen beantwoord te hebben, mogen we verder.

Dan komt Beit Filastin in zicht, het ‘Huis van Palestina’, de domicilie van Al-Masri. Het is een replica van de zestiende-eeuwse villa ‘La Rotonda’, die ontworpen is door Andrea Palladio. Het origineel staat in Vicenza, bij Venetië. De enorme villa met zijn terracotta koepel, statige bordessen en Romeinse vijver wordt omzoomd door cipressen en olijfbomen. Even waan ik me in Italië, totdat je wat beter kijkt en je in het dal de minaretten van Nablus opmerkt. O ja, en de Israëlische nederzetting verderop.

‘Ik ben maar een eenvoudige man,’ zegt Munib Al-Masri. De gevorderde tachtiger is onwerkelijk kwiek en scherp voor zijn leeftijd. Zijn stem klinkt als die van Marlon Brando in The Godfather. ‘Ik heb die koepel wel 10 meter hoger laten maken,’ bromt hij terwijl we het bordes bestijgen. Al-Masri maakte zijn fortuin in de olie-industrie. Hij vertelt hoe hij als beginnend studentje op het vliegveld van New York aankwam en aan de taxichauffeur vroeg hem naar Texas te rijden: ‘Ik dacht dat het een stadswijk was.’

Nu is Al-Masri, vanwege zijn rijkdom en connecties, een van de invloedrijkste Palestijnen. Zijn adagium: ‘Ik wil niet sterven voordat er een Palestijnse staat is.’ Hij bemiddelt tussen Fatah en Hamas, ontvangt Israeliërs in zijn Italiaanse villa. Drie keer werd hij gevraagd om premier van de Palestijnse Autoriteit te worden. Drie keer weigerde hij. Hij gelooft meer in stille diplomatie. En in filantropie: ‘Ik heb altijd gezegd: “Van alles wat ik verdien, gaat 50 procent naar de Palestijnse zaak.”’

Zeecontainers vol antiquiteiten

Al-Masri gaat me voor in zijn Beit Filastin. Er is niets Palestijns aan dit gebouw dat is voltooid in 2000. Alles werd integraal overgevlogen uit Frankrijk en Italië. Vertrek na vertrek is gevuld met zeecontainers vol antiquiteiten: dagobertstoelen, een Italiaanse trap, een haardschouw uit Versailles, Picasso’s en Modigliani’s. En dan ineens glas-in-loodramen met Palestijnse vlaggen en koranteksten. We eindigen bij Al-Masri’s bureau met daarop foto’s waarop de tycoon poseert met Clinton, Mandela en Biden.

Maar dan is mijn aandacht alleen nog maar op die ene deur gevestigd. Wat zit daarachter? ‘Ga je gang,’ lacht Al-Masri. Ik ruk de deur open en zie een origineel Palestijns hurktoilet. Al-hamdulillah!

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.