De EU-lidstaten en het Europees Parlement hebben een voorlopig akkoord bereikt over een strengere terugkeerwet voor afgewezen asielzoekers. Dit akkoord is onderdeel van het Asiel- en Migratiepact dat op 12 juni in werking treedt.
De wet moet ervoor zorgen dat migranten zonder recht op verblijf de Europese Unie sneller verlaten. Nu verlaat slechts eenvijfde van de illegale migranten de EU.
Gezinnen met kinderen kunnen naar terugkeerhubs
Met dit akkoord wordt het mogelijk om uitgeprocedeerde asielzoekers over te plaatsen naar opvangcentra buiten de Europese Unie, zogenoemde teugkeerhubs. Gezinnen met kinderen kunnen ook naar deze centra worden overgeplaatst.
EU-landen moeten wel nog zelf akkoorden sluiten met landen buiten de EU over het opzetten van terugkeerhubs. Nederland zoekt samen met Denemarken, Duitsland, Griekenland en Oostenrijk nog naar geschikte kandidaten. Voorwaarde is dat het land waarmee een EU-land een afspraak maakt, de mensenrechten respecteert.
Tegenvaller rond terugkeerbesluiten
Migranten worden verder verplicht om volledig mee te werken aan hun terugkeer en het vaststellen van hun identiteit. Wie niet meewerkt, kan worden opgesloten. Een terugkeerbesluit gaat automatisch gepaard met een inreisverbod van tien jaar voor het gehele Schengengebied.
Tegenvaller is dat de wederzijdse erkenning van terugkeerbesluiten (het Europees terugkeerbevel) niet per direct wordt ingevoerd. Voorlopig gaat dat alleen op vrijwillige basis.
De wetgeving begint nu met een systeem waarbij lidstaten alleen onderling kunnen afspreken om elkaars besluiten over te nemen. Een verplichte wederzijdse erkenning stuitte op te veel juridische en praktische bezwaren van verschillende landen en hulporganisaties.
Na twee jaar evaluatie
De EU-brede wederzijdse erkenning is bedoeld om te voorkomen dat een afgewezen asielzoeker uitzetting ontduikt door naar een andere EU-lidstaat te reizen. Het idee is dat als één land een terugkeerbesluit heeft uitgevaardigd, een andere lidstaat dit direct overneemt zonder dat de hele asiel- of terugkeerprocedure opnieuw moet worden doorlopen.
De Europese Commissie evalueert de werking van dit vrijwillige systeem twee jaar na de inwerkingtreding, om te bepalen of het alsnog verplicht moet worden. De nieuwe regels rondom het inreisverbod en screening gaan in op vrijdag 12 juni.
Voor andere onderdelen van de terugkeerwet krijgen de lidstaten een jaar de tijd om hun nationale wetgeving en IT-systemen aan te passen. Het akkoord over de terugkeerwet moet nog definitief worden goedgekeurd door zowel het Europees Parlement als de lidstaten.